സ്ത്രീധനം: സ്വപ്നങ്ങൾക്ക് മേൽ വിലയിടുമ്പോൾ

Shifana Sherin PK (BA Multimedia 5th sem)

സ്ത്രീധനം എന്നത് വെറുമൊരു പഴയ ആചാരമല്ല. ഇന്നും പല പെൺകുട്ടികളുടെയും ജീവിതത്തെ ബാധിക്കുന്ന ഒരു സാമൂഹിക പ്രശ്നമാണ് അത്. വിവാഹം എന്നത് രണ്ട് വ്യക്തികൾ തമ്മിലുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെയും പരസ്പര ബഹുമാനത്തിന്റെയും ബന്ധമായിരിക്കേണ്ടിടത്ത്, പണത്തിന്റെയും സ്വത്തിന്റെയും കണക്കുകൂട്ടലായി മാറുമ്പോഴാണ് പ്രശ്നങ്ങൾ തുടങ്ങുന്നത്.

ഒരു പെൺകുട്ടി കുഞ്ഞായിരിക്കുമ്പോൾ അവൾക്ക് ഒരുപാട് സ്വപ്നങ്ങളുണ്ടാകും. ഡോക്ടറാകണം, എഞ്ചിനീയറാകണം, ആർട്ടിസ്റ്റാകണം, സ്വന്തമായി ഒരു ജോലി ചെയ്യണം—അങ്ങനെ സ്വന്തം ജീവിതം സ്വയം രൂപപ്പെടുത്തണമെന്ന ആഗ്രഹം.

പക്ഷേ, അവൾ വളരുമ്പോൾ പലപ്പോഴും സമൂഹം അവളുടെ സ്വപ്നങ്ങൾക്ക് അതിരുകൾ തീർക്കുന്നു.

“നല്ല വീട്ടിൽ വിവാഹം കഴിപ്പിക്കണം.”
“നല്ലൊരു ഭർത്താവിനെ കണ്ടെത്തണം.”
“സ്ത്രീധനത്തിനുള്ള പണം തയ്യാറാക്കണം.”

ഇങ്ങനെയുള്ള ചിന്തകൾ പല കുടുംബങ്ങളിലും ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു.

ചില കുടുംബങ്ങൾ പെൺകുട്ടി ജനിക്കുമ്പോൾ തന്നെ അവളുടെ വിവാഹത്തിനായി പണം സ്വരൂപിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. അവളുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും സ്വപ്നങ്ങൾക്കും പകരം വിവാഹവും സ്ത്രീധനവുമാണ് പ്രധാനമാകുന്നത്. ഒരു പെൺകുട്ടിയെ വളർത്തുന്നത് അവളുടെ ഭാവിക്കായല്ല, മറ്റൊരു വീട്ടിലേക്ക് അയക്കാനാണെന്ന രീതിയിലുള്ള ചിന്തയാണ് ഇവിടെ കാണുന്നത്.

പക്ഷേ ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ ജീവിതത്തിന്റെ വില എത്ര സ്വർണം കൊടുത്തു എന്നതുകൊണ്ട് അളക്കാനാകുമോ?

ഇല്ല.

ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ മൂല്യം അവളുടെ സ്വർണത്തിലും പണത്തിലും അല്ല. അവളുടെ കഴിവുകളിലും സ്വപ്നങ്ങളിലും വ്യക്തിത്വത്തിലുമാണ്.

ഇന്നത്തെ പല യുവതികളും ഈ ചിന്തയെ ചോദ്യം ചെയ്യുകയാണ്.

“സ്ത്രീധനം എന്റെ മൂല്യം തീരുമാനിക്കുന്നില്ല.
ഞാൻ ഒരു സാമ്പത്തിക ഭാരമല്ല.
എന്റെ ജീവിതം സ്വയം രൂപപ്പെടുത്താൻ എനിക്ക് കഴിയും.”

എന്ന ചിന്തയിലേക്ക് അവർ വളരുകയാണ്.

സ്ത്രീധനം ഒരു സാമ്പത്തിക ഇടപാടായി മാറുമ്പോൾ, സ്ത്രീയെ ഒരു വ്യക്തിയായി കാണുന്നതിന് പകരം ഒരു ഉൽപ്പന്നമായി കാണുന്ന അവസ്ഥയിലേക്കാണ് സമൂഹം എത്തുന്നത്. വിവാഹത്തിന് പകരം ഒരു ‘വില’ നിശ്ചയിക്കുന്ന അവസ്ഥ.

കണക്കുകൾ പറയുന്നത്

സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ അതിക്രമങ്ങളുടെ വ്യാപ്തി മനസ്സിലാക്കാൻ ദേശീയതലത്തിലെ കണക്കുകൾ പരിശോധിച്ചാൽ പ്രശ്നത്തിന്റെ ഗൗരവം വ്യക്തമാകും.

ദേശീയ ക്രൈം റെക്കോർഡ്സ് ബ്യൂറോയുടെ (NCRB) Crime in India 2023 റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം 2023-ൽ ഇന്ത്യയിൽ സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ 4,48,211 കേസുകൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. 2022-ൽ ഇത് 4,45,256 ആയിരുന്നു. 2023-ലെ സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ നിരക്ക് ഒരു ലക്ഷം സ്ത്രീകളിൽ 66.2 ആയിരുന്നു.

2023-ൽ സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കേസുകൾ ഭർത്താവിന്റെയോ ബന്ധുക്കളുടെയോ ക്രൂരത എന്ന വിഭാഗത്തിലായിരുന്നു. 1,33,676 കേസുകളാണ് ഈ വിഭാഗത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തത്. സ്ത്രീകളെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകൽ, ആക്രമണം തുടങ്ങിയ കുറ്റങ്ങളും വലിയ തോതിൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.

സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഉത്തർപ്രദേശിലാണ് സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കേസുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്. മഹാരാഷ്ട്ര, രാജസ്ഥാൻ, പശ്ചിമ ബംഗാൾ, മധ്യപ്രദേശ് എന്നിവയും ഉയർന്ന കേസുകളുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളാണ്.

സ്ത്രീധനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കണക്കുകളും ആശങ്കപ്പെടുത്തുന്നതാണ്.

NCRBയുടെ 2023 റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം Dowry Prohibition Act, 1961 പ്രകാരം ഇന്ത്യയിൽ 15,489 കേസുകൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. 2022-ൽ ഇത് 13,479 ആയിരുന്നു. അതായത് ഒരു വർഷത്തിനിടെ ഏകദേശം 15 ശതമാനത്തോളം വർധനയാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയത്.

അതേ റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം 2023-ൽ രാജ്യത്ത് 6,156 സ്ത്രീധന മരണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തി. ഉത്തർപ്രദേശിലാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്ത്രീധന മരണങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്—2,122.

ഇവ വെറും കണക്കുകളല്ല. ഓരോ കണക്കിനും പിന്നിൽ ഒരു കുടുംബമുണ്ട്, ഒരു ജീവിതമുണ്ട്, പൂർത്തിയാകാതെ പോയ ഒരുപാട് സ്വപ്നങ്ങളുണ്ട്.

കേരളത്തിലെ സ്ഥിതി

കേരളത്തിലും സ്ഥിതി ആശ്വാസകരമല്ല.

NCRBയുടെ 2022 കണക്കുകൾ പ്രകാരം കേരളത്തിൽ സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ നിരക്ക് ഒരു ലക്ഷം സ്ത്രീകളിൽ 82.0 ആയിരുന്നു. അതേ വർഷത്തെ ദേശീയ ശരാശരി 66.4 ആയിരുന്നു.

കേരള പോലീസ് പുറത്തുവിട്ട കണക്കുകൾ പ്രകാരം കേരളത്തിലെ സ്ത്രീധന മരണങ്ങൾ 2020-ൽ 6, 2021-ൽ 9, 2022-ൽ 11, 2023-ൽ 8, 2024-ൽ 3 എന്നിങ്ങനെയാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.

ഇത് സ്ത്രീധനം വെറും പഴയകാല പ്രശ്നമല്ലെന്നും ഇന്നും സമൂഹത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന യാഥാർഥ്യമാണെന്നും കാണിക്കുന്നു.

മറക്കാനാകാത്ത ചില കേസുകൾ

കേരളത്തിൽ സ്ത്രീധനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഏറെ ചർച്ചയായ കേസുകളിൽ ഒന്നാണ് ഡോ. വിസ്മയയുടെ കേസ്. 2021-ൽ കൊല്ലം സ്വദേശിയായ വിസ്മയ ഭർതൃഗൃഹത്തിൽ മരിച്ച സംഭവത്തിൽ സ്ത്രീധനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പീഡനാരോപണങ്ങൾ ഉയർന്നു. കേസിൽ ഭർത്താവ് കിരൺ കുമാറിനെതിരെ നിയമനടപടികൾ ഉണ്ടാവുകയും കോടതി കുറ്റക്കാരനെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തു.

ഡോ. ഷഹാനയുടെ മരണം കേരളത്തെ വീണ്ടും സ്ത്രീധനത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാൻ നിർബന്ധിതമാക്കിയ മറ്റൊരു സംഭവമായിരുന്നു. 2023 ഡിസംബറിൽ തിരുവനന്തപുരത്തെ മെഡിക്കൽ കോളേജിന് സമീപമുള്ള ഫ്ലാറ്റിലാണ് ഷഹാനയെ മരിച്ച നിലയിൽ കണ്ടെത്തിയത്. വിവാഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്ത്രീധന ആവശ്യങ്ങൾ ഉയർന്നുവെന്ന ആരോപണത്തെ തുടർന്ന് കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. പ്രതിയായ ഡോ. റുവൈസിനെതിരെ ആത്മഹത്യ പ്രേരണയും സ്ത്രീധന നിരോധന നിയമപ്രകാരമുള്ള കുറ്റങ്ങളും ചുമത്തിയിട്ടുണ്ട്.

2025 ജനുവരിയിൽ മലപ്പുറം എളങ്കൂരിൽ വിഷ്ണുജ എന്ന യുവതിയെ ഭർതൃവീട്ടിൽ മരിച്ച നിലയിൽ കണ്ടെത്തിയ സംഭവത്തിലും സ്ത്രീധന ആവശ്യങ്ങളും രൂപത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അധിക്ഷേപങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ കുടുംബം ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചു. തുടർന്ന് ഭർത്താവിനെതിരെ കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുകയും അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. അന്വേഷണം തുടരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ആരോപണങ്ങളെ അന്തിമ സത്യമായി കാണാതെ നിയമനടപടികളുടെ ഫലം കാത്തിരിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

2025 ജൂലൈയിൽ ഷാർജയിൽ മലയാളിയായ വിപഞ്ചിക മണിയെയും ഒന്നര വയസ്സുള്ള മകളെയും മരിച്ച നിലയിൽ കണ്ടെത്തിയ സംഭവത്തിലും കുടുംബത്തിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്ന് പീഡനവും സ്ത്രീധനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആരോപണങ്ങളും ഉയർന്നു. സംഭവത്തിൽ കേരള പോലീസ് കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത് അന്വേഷണം നടത്തി.

ഇത്തരം സംഭവങ്ങൾ ഓരോന്നും സമൂഹത്തോട് ഒരേ ചോദ്യം ചോദിക്കുന്നു:

ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ ജീവിതത്തിന് എത്രയാണ് വില?

വിവാഹം ഒരു വ്യാപാരമല്ല

ഒരു പെൺകുട്ടി വളരുമ്പോൾ അവൾ മനസ്സിലാക്കേണ്ടത് വിവാഹം ഒരു വ്യാപാരമല്ല എന്നതാണ്.

സ്ത്രീധനം അവളുടെ മൂല്യം തീരുമാനിക്കുന്നില്ല.
അവൾ ഒരു സാമ്പത്തിക ബാധ്യതയല്ല.
അവൾക്ക് സ്വന്തമായി ജോലി ചെയ്യാനും സമ്പാദിക്കാനും തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാനും അവകാശമുണ്ട്.

വിവാഹം രണ്ട് കുടുംബങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സാമ്പത്തിക ഇടപാടായി മാറുമ്പോൾ സ്നേഹവും ബഹുമാനവും പിന്നിലേക്ക് പോകുന്നു. അവിടെ തുടങ്ങുന്ന ചെറിയ ആവശ്യങ്ങൾ പിന്നീട് വലിയ സമ്മർദ്ദങ്ങളായും പീഡനങ്ങളായും മാറാം.

“കുറച്ച് കൂടി സ്വർണം വേണം.”
“കൂടുതൽ പണം വേണം.”
“വീട് വേണം.”
“കാർ വേണം.”

ഇത്തരം ആവശ്യങ്ങൾക്ക് അവസാനമില്ല.

ഒരു കുടുംബത്തിന് നൽകാൻ കഴിയാത്തത് മറ്റൊരു കുടുംബം ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ അതിന്റെ ഭാരമാകുന്നത് പെൺകുട്ടിയുടെ ജീവിതമാണ്.

നിയമം ഉണ്ടെങ്കിലും പ്രശ്നം തുടരുന്നു

1961-ലെ സ്ത്രീധന നിരോധന നിയമം സ്ത്രീധനം ആവശ്യപ്പെടുന്നതും നൽകുന്നതും സ്വീകരിക്കുന്നതും നിയമവിരുദ്ധമാക്കുന്നു. സ്ത്രീധന മരണങ്ങൾക്കെതിരെയും നിലവിലെ ക്രിമിനൽ നിയമത്തിൽ കർശനമായ വ്യവസ്ഥകളുണ്ട്.

ഭാരതീയ ന്യായ സംഹിതയിലെ Section 80 സ്ത്രീധന മരണത്തെ നിർവചിക്കുകയും കുറ്റക്കാരന് കുറഞ്ഞത് ഏഴ് വർഷം മുതൽ ജീവപര്യന്തം വരെ തടവ് ലഭിക്കാവുന്ന ശിക്ഷ വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.

എന്നിരുന്നാലും നിയമം മാത്രം മതിയാകില്ല.

നിയമത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവും, പരാതി നൽകാനുള്ള ധൈര്യവും, കുടുംബത്തിന്റെ പിന്തുണയും, സമൂഹത്തിന്റെ മനോഭാവത്തിലെ മാറ്റവും ഒരുപോലെ ആവശ്യമാണ്.

കേരള സർക്കാർ സ്ത്രീധനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരാതികൾ ഓൺലൈനായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നതിനുള്ള സംവിധാനം ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ടെന്നും 2025-ൽ ഹൈക്കോടതിയെ അറിയിച്ചിരുന്നു. എല്ലാ ജില്ലകളിലും Dowry Prohibition Officers നിയമിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും സർക്കാർ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.

മാറ്റം തുടങ്ങേണ്ടത് എവിടെ നിന്നാണ്?

ഒരു പെൺകുട്ടി ജനിക്കുമ്പോൾ തന്നെ അവളുടെ വിവാഹത്തിനായി പണം മാറ്റിവയ്ക്കുന്നതിന് പകരം അവളുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും കഴിവുകൾക്കും വേണ്ടി നിക്ഷേപിക്കണം.

അവൾക്ക് സ്വയം തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാൻ പഠിപ്പിക്കണം.

“നിന്നെ നല്ലൊരു വീട്ടിൽ കെട്ടിച്ചയക്കണം” എന്നതിനേക്കാൾ,

“നിന്റെ ജീവിതം നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള രീതിയിൽ ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്നവളാകണം”

എന്നാണ് ഒരു പെൺകുട്ടിയോട് പറയേണ്ടത്.

വിവാഹം അവളുടെ സൗന്ദര്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലോ കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ശേഷിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലോ തീരുമാനിക്കേണ്ടതല്ല. അവളുടെ വ്യക്തിത്വവും സ്വപ്നങ്ങളും അഭിപ്രായങ്ങളും ആത്മാഭിമാനവും പരിഗണിക്കണം.

ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ നിറം കുറവാണെന്ന് പറഞ്ഞും, ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കാൻ അറിയില്ലെന്ന് പറഞ്ഞും, സ്ത്രീധനം കുറവാണെന്ന് പറഞ്ഞും അവളെ അപമാനിക്കാൻ ആരും അവകാശപ്പെട്ടവരല്ല.

അവൾക്ക് വേണ്ടത് വിലയല്ല.

അവൾക്ക് വേണ്ടത് ബഹുമാനമാണ്.

സ്ത്രീധനം വാങ്ങാത്തതുകൊണ്ട് ഒരു പുരുഷനും കുറയുന്നില്ല. സ്ത്രീധനം നൽകാത്തതുകൊണ്ട് ഒരു പെൺകുട്ടിക്കും കുറവില്ല.

വിവാഹം ഒരു കച്ചവടമല്ല.

ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ ജീവിതത്തിന് വില നിശ്ചയിക്കാനും അവളുടെ സ്വപ്നങ്ങളെ പണത്തിന്റെ ത്രാസിൽ തൂക്കാനും കഴിയില്ല.

അതുകൊണ്ട് ഇനി നമ്മൾ ചോദിക്കേണ്ടത്,

“എത്ര സ്ത്രീധനം കൊടുക്കണം?”

എന്നല്ല.

“അവളുടെ സ്വപ്നങ്ങൾ എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കാം?”

എന്നാണ്.

സ്ത്രീധനത്തിന്റെ പേരിൽ ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ ജീവിതം തകർന്നുപോകുന്ന ഓരോ തവണയും സമൂഹം പരാജയപ്പെടുകയാണ്.

മാറ്റം നിയമത്തിൽ മാത്രം വേണ്ട.

നമ്മുടെ ചിന്തകളിലാണ് ആദ്യം വേണ്ടത്.